İş ilişkisinin sona ermesi, çoğu zaman hem işçi hem işveren için kısa sürelerle işleyen bir hukuki sürecin başlangıcıdır. İşe iade için tanınan bir aylık süre, arabuluculuk aşaması ve fesih bildiriminin içeriği, sonucu doğrudan etkiler. Av. Bengü Kökten Hukuk ve Danışmanlık; Beylikdüzü, Esenyurt, Büyükçekmece ve Çatalca’daki işyerlerinden gelen dosyalarda işçi ve işveren tarafında danışmanlık ve dava takibi yürütür.
Hangi konularda destek verilir?
- Kıdem ve ihbar tazminatı
- İşe iade davası
- Fazla mesai, hafta tatili ve ücret alacakları
- Yıllık izin ücreti
- İş kazası ve meslek hastalığı tazminatı
- Mobbing (psikolojik taciz)
- Hizmet tespiti davası
- İşverenler için sözleşme ve fesih süreçleri
İş uyuşmazlıklarında zorunlu arabuluculuk
1 Ocak 2018’den bu yana kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi ve işveren alacakları ile tazminat ve işe iade taleplerinde dava açmadan önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabuluculuk görüşmeleri kural olarak üç hafta içinde tamamlanır; zorunlu hâllerde bu süre bir hafta uzatılabilir.
İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları ise zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır.
İşe iade
İş güvencesi kapsamındaki işçi, feshin geçerli bir sebebe dayanmadığını düşünüyorsa işe iade talep edebilir. Bunun için genel olarak şu şartlar aranır:
- İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması
- İşçinin en az altı aylık kıdeminin bulunması
- Belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışılıyor olması
- İşçinin işveren vekili konumunda olmaması
Süreye dikkat: Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücüdür.
Kıdem ve ihbar tazminatı
Kıdem tazminatı, en az bir yıl çalışmış işçinin iş sözleşmesinin kanunda sayılan hâllerden biriyle sona ermesi durumunda ödenir. Haklı nedenle işçi tarafından fesih, işverenin geçerli veya haklı neden olmaksızın feshi, askerlik, emeklilik ve evlilik nedeniyle kadın işçinin bir yıl içinde ayrılması bu hâllere örnektir. İhbar tazminatı ise belirsiz süreli sözleşmenin, kıdeme göre değişen bildirim sürelerine uyulmadan feshedilmesi hâlinde gündeme gelir.
Kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret alacaklarında zamanaşımı süresi kural olarak beş yıldır.
Fazla mesai ve ücret alacakları
Haftalık kırk beş saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her bir saat için normal saat ücretinin yüzde elli fazlası ödenir. Fazla mesai, ulusal bayram ve genel tatil ile hafta tatili çalışmalarının ispatında puantaj kayıtları, giriş-çıkış kayıtları, yazışmalar ve tanık beyanları önem taşır. Ücret bordrolarının imzalı olup olmadığı ve içeriği de ispat yükünü etkiler.
İş kazası
İş kazası veya meslek hastalığı hâlinde işçi ya da yakınları; maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Kusur oranları, sürekli iş göremezlik derecesi ve Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan ödemeler, tazminatın hesaplanmasında birlikte değerlendirilir.
İşverenler için danışmanlık
İşveren tarafında; iş sözleşmelerinin hazırlanması, savunma alınması, fesih bildiriminin gerekçeli ve yazılı yapılması, ibraname ve arabuluculuk görüşmelerinin yürütülmesi gibi konularda danışmanlık verilir. Fesih prosedürüne baştan uyulması, sonradan doğabilecek işe iade ve tazminat risklerini azaltır.
Görevli mahkeme
İş uyuşmazlıklarına iş mahkemeleri bakar; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde bu davalar asliye hukuk mahkemesince iş mahkemesi sıfatıyla görülür. Dava, davalının yerleşim yerinde veya işin yapıldığı yer mahkemesinde açılabilir.
Sık sorulan sorular
İşten çıkarıldım, işe iade için ne kadar sürem var?
Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmanız gerekir. Kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklarda ise süreler farklıdır.
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Kural olarak istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak ücretin ödenmemesi, fazla mesainin karşılanmaması veya sigorta priminin eksik yatırılması gibi haklı nedenlerle yapılan fesihlerde kıdem tazminatı hakkı doğabilir.
Arabuluculukta anlaşırsam dava açabilir miyim?
Arabuluculukta anlaşılan konular hakkında sonradan dava açılamaz. Bu nedenle anlaşma belgesine hangi alacakların ve hangi tutarların dahil edildiği dikkatle kontrol edilmelidir.
Fazla mesai nasıl ispat edilir?
İşyeri giriş-çıkış kayıtları, puantajlar, e-posta ve mesaj kayıtları ile tanık beyanları kullanılabilir. İmzalı bordrolarda fazla mesai ödendiği görünüyorsa, aksinin ispatı için ihtirazi kayıt gibi ek unsurlar önem kazanır.
İş hukukuna ilişkin makaleler aşağıda yer alıyor. Görüşme için iletişim sayfasını kullanabilirsiniz.